Huishoek: De Basisinrichting

 

Waar moet de basisinrichting aan voldoen?



De basisinrichting van je huishoek moet aan minstens één van deze belangrijke criteria voldoen: de kinderen moeten de spullen (in de breedste zin van het woord) herkennen uit het echte leven, en ze moeten multifunctioneel zijn.

Probeer je eens een voorstelling te maken van de handelingen in een huiskamer die de kinderen overdag gadeslaan. Moeder leest de krant, vader drinkt een kopje koffie en vraagt of moeder ook wat wil drinken, de telefoon gaat, de ramen worden gewassen, de poes wordt geknuffeld. Als je een lijstje van deze handelingen hebt, maak daar dan eens een lijst met benodigde materialen bij.

Als je kijkt naar het eerste criterium, dan zou dat pleiten voor échte kopjes en borden. Dan zou dat betekenen dat een telefoon-met-hoorn-en-draad niet thuis hoort in de hedendaagse huishoek. Mooie voorbeelden hiervan zie je bij de foto’s die Marjo Meulensteen me ooit stuurde voor een artikel over de huishoek. En bij het kijkje in de klas van Gertrude zagen we een echt koffiezetapparaat dat ze van een electronica zaak had gekregen.

Met het tweede criterium doel ik op materialen waaraan de kinderen zelf betekenis kunnen geven. Een eenvoudig voorbeeld is een lap stof. Dit kan een cape van een superheld zijn, of de omslagdoek van een heks. Het kan ook een tafellaken worden, of een deken voor de zieke, of een doek om de pop in te dragen. Andere voorbeelden van multifunctionele materialen (de Werkgroep noemt ze ‘structuurrijke materialen’) zijn potjes met knopen, kurken of kastanjes. De kinderen kunnen zelf bedenken dat de knopen bijvoorbeeld geld zijn, de kurken worden gebruikt om mee te koken en de kastanjes zijn het voer van de poes.

Weggooien!

Als je voor het eerst in lange tijd kritisch kijkt naar de inrichting van je huishoek, zou het kunnen zijn dat je teveel spullen hebt. Veel te veel spullen. Je hebt wellicht wat gekregen van ouders, of zelf iets van huis mee genomen onder het mom van ‘leuk voor school’. Net zoals bij de meubels kijk je hier ook kritisch naar de materialen: is het stuk, dan gooi je het weg. Echt, het spel van de kinderen wordt niet bevorderd door kapotte materialen! Vind je het moeilijk iets weg te gooien, bedenk je dan dat je huishoek een onderwijsplek is, geen liefdadigheidsinstelling. Knipoog.

Alles wat heel is, bekijk je ook kritisch. Wat hebben de kinderen aan 2 halve serviesjes? Maak eventueel een doos met extra spullen, die je kunt inzetten als iets kapot gaat. Het ene serviesje komt in de huishoek, het andere gaat in de doos. Het gaat er juist om de materialen in de huishoek kwalitatief te laten zijn, less is more.

De verkleedkleren in je hoek moeten ook heel zijn. Vraag een handige ouder licht verstelwerk te doen, zodat de kleren weer tegen een stootje kunnen. Hoe lang is het geleden dat ze gewassen zijn? Nu is een mooi moment dat nog eens te doen.

Voordat je de overgebleven spullen terug zet in de huishoek: bedenk je steeds goed wat voor spel de kinderen kunnen laten zien met het materiaal. Als je het niet kunt bedenken, of als het niet echt bij de basis van een huis hoort, laat het dan nog even uit de hoek. Om het makkelijker te maken geef ik een opsomming van materialen per onderdeel van het huis.

Huiskamer: telefoon, afstandsbediening, tafelkleedje, tijdschriften en kranten en een huisdier.

Keuken: een servies voor 4 personen, pannen, een schort, houten lepels en ander kook- en bakgarnituur, verpakkingen van etenswaar, multifunctionele materialen die dienst kunnen doen als eten, potjes, nep groente en fruit.

Slaapkamer/badkamer: een pop (kies je een anatomische pop, of kies je een slappe pop die gemakkelijk aangekleed kan worden? En welke huidskleur kies je?), een babybadje, lege verpakking van bijvoorbeeld shampoo, een spiegel, een kam (goed schoonhouden), een strijkijzer en strijkplank.

Kleding: een hoed, een handtas, sjaals, brillen, schoenen, kralenketting, een superheld-cape (eenvoudig te maken), een rok, een jas.

Aanvullen

Nu je een overzicht hebt van de basisinrichting van je huishoek, kun je ontbrekende materialen gaan aanvullen. Hang een lijstje bij de deur of zet een berichtje in de school nieuwsbrief met de vraag om specifieke materialen. Breng een bezoekje aan de plaatselijke kringloopwinkel, of struin Marktplaats af naar koopjes. Zorg dat de materialen overzichtelijk opgeborgen zijn, zodat de kinderen weten waar ze iets kunnen vinden. Dit maakt ook het opruimen eenvoudiger!

Huiswerk

Zoek je doos met spullen uit, en zet alleen die dingen terug die echt belangrijk zijn voor het spel. Maak eventueel dozen met de rest van de spullen, zodat je materialen kunt wisselen. Maak een lijst van wat je nog nodig hebt, en hang die naast de deur van je lokaal.

Pinterest

Huishoek: De Plaats En Grootte

 



Stap 1: alles eruit

Jaja, dit is een flinke stap natuurlijk. Wil je dit doen terwijl de kinderen op school zijn, leg ze dan gerust uit wat je van plan bent! Misschien hebben ze nog goede ideeën voor je. Maar de eerste stap voor het aanpassen van je huishoek, is alles eruit te halen. Neem een grote doos voor de losse materialen, kleren, servies, poppen en dergelijke. Gooi alles daarin, zonder nadenken! Zet de meubels aan de kant, rijd de poppenwagen eruit. Vloerkleed? Ook aan de kant.

Stap 2: bekijk de ruimte

Nu hebben we dus een lege hoek. Bekijk deze hoek eens kritisch. Is er voldoende licht? Is er voldoende ruimte, hoeveel kinderen kunnen er spelen? Ligt de hoek aan een looproute, bijvoorbeeld naar de wc? Dit zijn allemaal dingen om over na te denken. Wellicht kom je op het idee de hoek in zijn geheel te verplaatsen. Als je weet wat het belang van de huishoek en het spel erin is voor de kleuters, mag deze hoek best een prominente plaats in je lokaal krijgen. Of is de huishoek bij jou op de gang? Vraag jezelf af wat de beste plek is.

Sommige collega’s hebben een verdieping in hun lokaal, waar de huishoek geplaatst is. Is de huishoek boven, of juist beneden, en welke hoek bevindt zich op de andere verdieping? Zou je ervoor kunnen zorgen dat de huishoek twee verdiepingen beslaat? Je zou dan bijvoorbeeld een keuken en woonkamer beneden kunnen maken, en een slaapkamer en badkamer boven. Je kunt op deze manier meer kinderen tegelijk laten spelen in de hoek, en er kan interactie tussen beide verdiepingen plaats vinden. Het is ook mogelijk bijvoorbeeld boven de huishoek te maken, en beneden een themahoek, zoals een winkel of een restaurant.

Stap 3: pak het groots aan

Als je de huishoek echt een nieuwe impuls wilt geven, zou je de muren ook kunnen (laten) verven. Vraag natuurlijk wel eerst even of dit mag, zeker als je huishoek op de gang is. Als je niet mag verven kun je ook een handige ouder vragen verschillende kleden te maken voor de muur. Met behulp van klittenband kun je deze bevestigen, en steeds weer wisselen. Zo zag ik een keer een schildering van een open haard: zou het niet leuk zijn een doek met open haard op te hangen in de decembermaand? Of wat dacht je van een raam-met-uitzicht in een hoek die helemaal geen raam heeft?

Hetzelfde geldt voor de vloer: als je een vloerkleed neerlegt, krijgt het een echte huiselijke sfeer. Bovendien helpt dit ook mee de hoek goed af te bakenen van de rest van het lokaal of de gang. En kijk ook of het mogelijk is gordijnen op te hangen. Ze helpen het geluid te dempen, geven een huiselijke sfeer en het ophangen van bijvoorbeeld een klamboe helpt de hoek af te bakenen.

Stap 4: de meubels

Nu we de juiste plaats hebben bepaald voor de huishoek, wordt het tijd eens kritisch te kijken naar de meubels die erin staan. Denk als basis aan een plaats om op en aan te zitten (stoel, bank, tafel) en een keuken om het eten klaar te maken. Om een echte afgesloten hoek te creëren, is het goed niet alleen langs de muur meubels te plaatsen, maar ook langs de open kant. Denk bijvoorbeeld eens aan een lange lage kast (bijvoorbeeld de Expedit van Ikea, op zijn kant en eventueel met pootjes). Het voordeel hiervan is dat de kinderen een werkvlak erbij hebben (namelijk de bovenkant van de kast, die dus op kleuterhoogte moet zijn). Bijkomend voordeel is dat je in de kast van alles netjes op kunt bergen, door er bijpassende manden en dozen bij te kopen. Als de kinderen weten hoe ze de spullen netjes moeten opruimen, weten ze ook waar ze alles kunnen vinden.

Controleer of de meubels uit jouw huishoek nog netjes en heel zijn. Is dit niet het geval, vraag dan of er een ouder is die het zou kunnen repareren. Een likje verf doet soms wonderen! Is jouw keuken echt aan vervanging toe, maar is er weinig geld, bekijk dan eens de leuke zelfmaak keukentjes die ik tegenkwam op Pinterest!

Volg het bord Lokaal: Huishoek van Bianca Oldenbeuving op Pinterest.

Stap 5: een goede basis

De basis van de hoek moet goed zijn! Morgen gaan we verder met de inrichting, vandaag kijken we alleen nog maar naar de plaats van de hoek en de meubels. Heb je weinig ruimte, kijk dan kritisch welke meubels je blijft gebruiken. Kies liever voor multifunctionele meubels, zoals bijvoorbeeld kubenstoeltjes die je om kunt draaien als tafel, of tegen elkaar aan kunt schuiven als bed. Heb je geen keukentje, en ook geen plek om er eentje neer te zetten? Als je wel een lage kast hebt, maak daar dan een kookplek van! Door er vier zwarte cirkels op te plakken, creëer je eenvoudig een kookplaat. Dit verkleedmeubel doet ook direct dienst als passpiegel!

Huiswerk

Voer de stappen van vandaag uit! Er zijn vast collega’s en ouders die je bij deze klus willen helpen. Zoals gezegd gaan we in het volgende artikel verder met de inrichting, we kijken vandaag alleen nog maar naar de basis.

Pinterest

50x Vullingen Voor De Zand- En Watertafel

 

Vullingen voor je bak of tafel



  1. papier uit de papierversnipperaar
  2. herfstmaterialen; bladeren, eikels, kastanjes, dennenappels
  3. rijst (eventueel gekleurd met ecoline)
  4. ongepopte popcorn
  5. gedroogde bonen (allerlei)
  6. vers gemaaid gras (pas op met allergieën!)
  7. water gekleurd met ecoline of voedselkleurstof
  8. tuinaarde, zaadjes, bolletjes, tuingereedschap en tuinhandschoenen
  9. vogelzaad
  10. 8 delen bloem, 1 deel babyolie (zogenaamd ‘cloud dough’, voelt heerlijk zacht en kan toch gemodelleerd worden)
  11. fijn zand, schelpjes in allerlei kleuren, gouden munten, een schatkist, een schep en een zeef. Oh, en een schatkaart natuurlijk!
  12. groene papiersnippers, gekleurd hooi (dat je met Pasen kunt krijgen), paaseieren, plastic eieren die je gevuld hebt met allerlei materialen, paashaasjes, kuikentjes en (plastic) bloemen
  13. zand, maïskorrels, plastic of houten boerderijdieren, een boerderijtje en machines
  14. water, aquarium steentjes (van die groene en blauwe), plastic vissen, een lelieblad, plastic kikkers, badeendjes en andere vijverbewoners
  15. modder
  16. scheerschuim
  17. ijsblokjes en water
  18. kiezelstenen en zand (en het prentenboek van Max en de Toverstenen)
  19. tuinaarde, bladeren, plastic insecten
  20. fijn zand, flesjes met een dunne hals, een lepel
  21. water, afwasmiddel, glycerine en verschillende materialen om bellen mee te blazen (een stokje met een lus van touw, verschillende vormen van ijzerdraad). Leuk voor buiten!
  22. restmaterialen (rietjes, papier, karton, stof, wol, etc) en schaartjes
  23. water, kleuterlijm en knikkers
  24. macaroni, gekleurd met ecoline in alle kleuren van de regenboog
  25. eierdozen die aan stukken gescheurd zijn (en natuurlijk wat hele eierdozen die de kinderen zelf kunnen scheuren)
  26. spliterwten, trechters en potjes
  27. cloud dough (zie nummer 10), gekleurd met ecoline of voedselkleurstof, houten ijsstokjes, plastic ijshoorntjes en een ijsschep
  28. een bak met water, ingegraven in het zand (zodat je een vijver krijgt)
  29. zand, stenen, plastic dinosaurussen, nep-bomen (gemaakt van wc-rolletjes, keukenrollen en groen papier als bladeren)
  30. houten of plastic hekken (bijvoorbeeld van Playmobil of Lego), dierentuin dieren, fijn zand, gedroogde bonen
  31. fijn zand, kleine metalen voorwerpjes en magneten
  32. zand, steentjes en een vergrootglas
  33. een groot blok ijs, zout in een strooibusje, druppelaars (je weet wel, van de neusdruppels) met gekleurd water
  34. wattenbollen, snippers wit papier, witte piepschuimbollen in verschillende groottes (je kunt ze op elkaar zetten als sneeuwpop, door ze vast te prikken met een satéprikker)
  35. fijn zand en gedroogde lavendel
  36. repen stof met verschillende texturen
  37. aquarium steentjes, knikkers en zaklampen
  38. gedroogde pasta en de keukenmini’s van AH
  39. vulschelpen (van die piepschuimen dingen die men gebruikt om dozen op te vullen)
  40. veren

    tips voor het gebruik van de zand-/watertafel

    1. Stel vooraf regels op met de kinderen en houd hen daar strak aan. Kinderen die expres materialen uit de bak op de grond gooien, worden uitgenodigd iets anders te kiezen.
    2. Geef de kinderen materialen om per ongeluk geknoeide materialen goed op te ruimen.
    3. Bedenk bij elk thema hoe je de zand-/watertafel in zou kunnen zetten. Probeer zoveel mogelijk zintuigen te prikkelen, denk aan de geur, hoe het voelt, hoe het eruit ziet
    4. Sommige vullingen hebben een redelijk gesloten thema (bijvoorbeeld de dierentuin) wat de kinderen qua spel in een bepaalde richting stuurt. Andere vullingen zijn vrijer, en vragen meer van de fantasie van kinderen. Observeer waar ze zelf mee komen, stel vragen en stuur bij als dat nodig is.
    5. Bedenk dat sommige mensen het niet fijn vinden als kinderen spelen met eten. Natuurlijk zijn er mensen op aarde die het graag op zouden eten! Houd hier rekening mee, en pas de vulling eventueel aan.
    6. Je kunt het vulmateriaal hergebruiken door het te bewaren in zogenaamde ziplock zakjes (die aan de bovenkant af te sluiten zijn).
    7. Om pasta en rijst te kleuren voeg je een klein beetje ecoline of voedselkleurstof toe, en schud je het goed. Dit kan ook in een ziplock zakje.
    8. Voeg eens een paar druppels etherische olie toe om de reuk te stimuleren.
    9. Schakel de hulp van ouders in om de vullingen bij elkaar te krijgen. Als jij voor elk thema een nieuwe zak rijst moet kopen, kan dit aardig oplopen, maar ouders zullen het vast niet erg vinden om eenmalig een zak rijst te doneren.
    10. Laat de kinderen ook zelf eens de vulling voor de zand-/watertafel samenstellen!

5 Tips Voor Een Uitnodigende Rekenhoek

 


De rekenhoek in onze klas bestaat uit twee tafeltjes die tegen een kast aan staan. Op de tafels en op de kast staan allerlei materialen waar de kinderen mee kunnen werken. Op onze school werkten we met Schatkist en met Gecijferd Bewustzijn. Bij die laatste map horen allerlei handpoppen: deze dieren wonen in de rekenhoek.

1. Verschillende rekendomeinen in de rekenhoek

Rekenen is meer dan alleen tellen en getallen. Als je de kinderen alleen met getallen laat werken in je rekenhoek, loop je een heleboel rekendoelen mis! Zorg ervoor dat er in de hoek ook ruimte is voor meten, wegen, tijd, geld, vormen, kleuren en sorteren. Er zijn heel veel materialen op de markt die meerdere doelen tegelijk beslaan.

Natuurlijk laat je niet álle domeinen in één keer aan bod komen, je legt steeds ergens anders de nadruk op. Voor een goede basisuitrusting beschikt je klas in ieder geval over: een balans, cijfers, telmaterialen, 3 dimensionale vormen, een oefenklok, meetlinten en een kassa.

Tip: Vraag eens rond bij ouders wat zij nog hebben liggen. Je kunt veel geld uitgeven aan een goede rekenhoek, maar ook met een klein budget kun je een degelijke hoek inrichten!

2. Experimenteren met uitnodigende materialen

Kijk goed naar wat de kinderen in je klas leuk vinden om te doen. Pakken ze het materiaal uit de kast maar niet uit zichzelf? Dan moet je je afvragen waarom dat zo is. Het kan zijn dat ze de materialen niet kennen, dan kun je ze introduceren in de kring. Maar het kan ook zijn dat de materialen niet uitnodigend genoeg zijn.

In onze klas merkten we dat de kinderen het liefst bezig zijn met zogenaamde ‘open’ materialen, waar je meerdere kanten mee op kunt, en waar niet maar één oplossing mogelijk is. Een lotto, waarbij je kaartjes in een houten raamwerk moet stoppen, is gewoon niet populair in onze klas. Dus zorgen wij voor zoveel mogelijk open materialen, waar de kinderen naar hartelust mee kunnen experimenteren. Dit gaat vaak gepaard met heel veel rekentaal! Je kunt je afvragen hoe waardevol het maken van een lotto (in je eentje) is vergeleken met het spelen met rekenmaterialen…

Tip: Bij Credu (een webshop gerund door mensen die uit het onderwijs komen) verkopen ze heel veel van dit soort materialen! De inhoud van de webshop wisselt regelmatig, hier vind je het huidige aanbod.

3. Opdrachten in de rekenhoek of niet?

Een vraag die ik heel vaak krijg over mijn rekenhoek: heb je er ook opdrachtkaarten bij? Ik moet mensen dan altijd teleurstellen: nee, wij hebben geen opdrachtkaarten in de rekenhoek. We geven er ook geen mondelinge opdracht bij. Ik vind het mijn taak de omgeving zó in te richten, dat de kinderen niet anders kunnen dan iets nieuws leren! Als ik de kinderen een opdracht moet geven, dan is er dus iets mis met de omgeving. Zo redeneer ik!

Maar aan het einde van groep 2 is het wel belangrijk de kinderen te leren hoe ze hun denken kunnen vertalen naar het platte vlak. Vanaf groep 3 vindt een groot gedeelte van het leren plaats op het platte vlak. Er zijn manieren om de kinderen hiermee op een speelse manier kennis te laten maken. Ik liet bijvoorbeeld kinderen die geïnteresseerd waren in rekenen zelf sommetjes bedenken met dominostenen, of de getallen tot en met 30 noteren op een vel papier. Eigenlijk waren dat geen opdrachten, maar suggesties voor kinderen die erom vroegen. Een klembord of een uitwis-bord is hierbij leuk om te gebruiken.

Tip: Overleg eens met de leerkrachten van groep 3. Wat zouden zij graag zien dat de kinderen al kunnen aan het begin van groep 3? Dan heb ik het niet over leerstof, als ex-leerkracht van groep 3 weet ik dat het daar weer heel basic begint met tellen en getallen. Maar welke vaardigheden zouden zij graag zien? Het schrijven van cijfers bijvoorbeeld: als de kinderen in de kleutergroep al veel bezig zijn met het opschrijven van getallen, dan moeten ze dat ook eigenlijk meteen goed aanleren. Het is heel lastig ze dat weer af te leren!

4. Niet alles tegelijk (less is more!)

Zoals ik hierboven al zei, is het dus niet de bedoeling dat je alle materialen bij alle domeinen in één keer in je rekenhoek neerzet. Hoe meer materialen er zijn, hoe moeilijker het wordt voor de kinderen om echt te spelen! Het is ook makkelijker om alles netjes op te ruimen (wat eigenlijk al weer een rekenles op zich is: alles sorteren!). Aan het begin van het schooljaar kan het goed zijn om de regels te bespreken.

rekenhoek chaos - JufBianca.nl

Ik trof op een dag een chaos is de rekenhoek aan, en zette de hele inhoud op de ronde tafel midden in de kring. Zoals ik hierboven al zei, wonen de handpoppen die horen bij Gecijferd Bewustzijn in onze rekenhoek. Ik vertelde de kinderen dat de dieren niet blij waren: Teltijger kon niet zo goed meer tellen, Ruimterups was een beetje in de war, Meetmol wist niet meer wat ze nou moest meten en Uurtjesuil kon niets meer op de goede volgorde zetten. De kinderen snapten direct wat ik bedoelde: alles lag door elkaar! Een paar kanjers uit groep 2 hebben toen alles in een paar minuten weer netjes gemaakt, alles soort bij soort en in het juiste bakje. Dit was een goede rekenles, een les in opruimen én een teken voor mij als leerkracht dat er wellicht teveel in de rekenhoek staat!

Tip: Zet een grote bak met deksel in je klas of in het magazijn, waar je alle materialen neer kunt zetten die je niet gebruikt. Kies steeds een aantal materialen uit, in verschillende domeinen, en stel die tentoon in de rekenhoek. Zorg voor voldoende bakjes waar de kinderen alles in op kunnen ruimen, plak een foto van de inhoud op de bak. Neem in de eerste schoolweken extra tijd voor het opruimen, en besteed ook elke keer aandacht aan hoe de rekenhoek hoort te zien. De bewoners van de rekenhoek kunnen hierbij helpen: het is voor hen ook fijn dat de rekenhoek er netjes uit ziet!

5. Laat de rekenhoek aansluiten bij je thema

Als je je thema aan het voorbereiden bent, denk je ook na over de rekendoelen die aan bod gaan komen. Dat hoeven niet altijd activiteiten in de grote of kleine kring te zijn, of werkjes die de kinderen moeten maken. Pas de materialen in de rekenhoek ook aan per thema, zorg ervoor dat de materialen passen binnen het rekendoel! In het project Noten, dat perfect is voor de herfst, is bijvoorbeeld veel aandacht voor het wegen. Zet in die periode een weegschaal of balans in de rekenhoek, en geef er een grote bak met eikels en kastanjes bij. In de grote kring kun je natuurlijk een activiteit doen die met wegen te maken heeft, maar het vrije experimenteren en spelen in de rekenhoek is zeker ook waardevol! Speel mee, observeer en luister naar de rekentaal die kinderen gebruiken.

Tip: Gebruik ook eens prentenboeken om bij te rekenen! Dit soort tips kun je onder andere halen uit het boek Met rekenogen gelezen, een boek met rekentips bij 45 prentenboeken. Ik verzamelde ook een lijst met prentenboeken over rekenen!